Çin Devlet Demiryolları Grubu’nun yaptığı açıklamaya göre, Çin-Kırgızistan-Özbekistan (ÇKO) Demiryolu’nun Kırgızistan topraklarında yer alan önemli kontrol projelerinin inşaatı 29 Nisan’da, Kırgızistan yerel saatiyle 10.00’da (Pekin saatiyle 12.00) resmen başladı. Bu kapsamda Fergana Dağları, Narin-1 ve Koştöb bölgelerinde yer alan üç büyük tünelin yapımına başlandı. Bu gelişme, ÇKO Demiryolu’nun ana hattında fiili inşaat aşamasına geçildiğini simgeliyor.
Çin, Kırgızistan ve Özbekistan liderlerinin bizzat desteklediği Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında yürütülen proje, Çin’in Sincan Uygur Özerk Bölgesi’ndeki Kaşgar kentinden başlayarak Turugart Geçidi üzerinden Kırgızistan’a, oradan da Celalabad şehri üzerinden Özbekistan’ın doğusundaki Andican kentine kadar uzanıyor.
Projede tarafların sorumlulukları şu şekilde dağıtıldı: Çin kendi sınırları içindeki hattın yapımından, Özbekistan ise kendi bölümündeki hattın yenilenmesinden sorumlu. Kırgızistan kısmının finansmanı, inşası ve işletilmesi ise üç ülkenin yetkili kurumlarının ortaklaşa kurduğu Çin-Kırgızistan-Özbekistan Demiryolu Şirketi tarafından yürütülüyor. Çin tarafında bu projeyi Çin Devlet Demiryolları Grubu’na bağlı Çin Uluslararası Demiryolu Şirketi koordine ediyor.
29 Nisan’da inşaat çalışmaları başlayan üç tünel, her biri 10 kilometreden uzun olan ve “tek hat, tek tünel” olarak inşa edilecek yapılar. Bu tüneller, yüksek rakım, düşük sıcaklık, yüksek sismik risk ve yüksek jeolojik stres gibi “dört yüksek” özelliği barındıran zorlu koşullarda inşa edilecek. Karmaşık jeolojik yapısı ve ulaşım zorlukları nedeniyle bu tüneller projenin en kritik kontrol noktalarını oluşturuyor.
Yetkililer, Çin Devlet Demiryolları Grubu’nun Kırgızistan ve Özbekistan’daki demiryolu işletmeleriyle yakın iş birliği içinde çalışarak projeyi yüksek kaliteyle ve etkin şekilde ilerleteceğini belirtti. Ayrıca, bu hattın Kuşak ve Yol Girişimi’nin yeni örnek projesi olmasının hedeflendiği, bölge ülkeleri arasındaki altyapı bağlantısını ve ticareti güçlendireceği vurgulandı.
Proje kapsamında, üç ülke 6 Haziran 2024’te hükümetler arası bir anlaşma imzalamış, 27 Aralık 2024’te ise projenin başlangıç töreni gerçekleştirilmişti. Bu süreçte fizibilite çalışmaları, çevresel etki değerlendirmeleri, arazi edinimi ve ihale süreçleri de yerel yasa ve yönetmeliklere uygun şekilde yürütüldü.
Yetkililer, demiryolunun en kısa sürede tamamlanarak hizmete açılması ve Çin, Kırgızistan ve Özbekistan halkına somut faydalar sunması için çalışmaların sürdüğünü ifade etti.