Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile Kanada Başbakanı Mark Carney, ikili ilişkilerin geçen yıl itibarıyla yeniden yumuşama sürecine girmesinin ardından, iki aydan kısa bir süre içinde ikinci kez bir araya gelerek Çin–Kanada ilişkilerinin gelecekteki yönelimini ele aldı. Görüşme, 16 Ocak’ta Pekin’de gerçekleştirildi.
İki liderin Ekim ayında Kore Cumhuriyeti’nin Gyeongju kentinde gerçekleştirdiği zirve, Çin–Kanada ilişkilerinde önemli bir dönüm noktası olmuş ve ikili ilişkileri olumlu bir gelişim eksenine oturtmuştur. Taraflar bu süreçte, çeşitli alanlarda işbirliğinin yeniden başlatılması ve derinleştirilmesine yönelik kapsamlı istişarelerde bulunmuş ve somut ilerlemeler kaydetmiştir.
Xi Jinping, Çarşamba’dan Cumartesi’ye kadar süren resmi Çin ziyareti kapsamında ülkede bulunan ve son sekiz yıl içinde Çin’i ziyaret eden ilk Kanada başbakanı olan Carney’e hitaben yaptığı açıklamada, Çin–Kanada ilişkilerinin sağlıklı ve istikrarlı biçimde gelişmesinin yalnızca iki ülkenin ortak çıkarlarına hizmet etmekle kalmadığını, aynı zamanda küresel barış, istikrar, kalkınma ve refaha da katkı sunduğunu vurguladı.
Tarih, halklar ve uluslararası toplum karşısında sorumluluk bilinciyle hareket edilmesi gerektiğini belirten Xi, Çin ve Kanada’nın yeni bir stratejik ortaklığın inşasını ileriye taşıması, ikili ilişkileri sağlam, dengeli ve sürdürülebilir bir kalkınma rotasına oturtması ve her iki ülke halkı için daha fazla fayda üretmesi gerektiğini ifade etti. Xi ayrıca, Çin ve Kanada’nın karşılıklı saygı, ortak kalkınma, karşılıklı güven ve işbirliğine dayalı ortaklar olması gerektiğini dile getirdi.
Xi Jinping, iki ülkenin farklı ulusal koşullara sahip olmasına rağmen, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermesi, karşılıklı olarak seçilen siyasal sistemlere ve kalkınma yollarına riayet etmesi ve doğru bir birlikte yaşama anlayışını benimsemesi gerektiğini vurguladı. Çin–Kanada ekonomik ve ticari ilişkilerinin özünün karşılıklı fayda ve kazan-kazan ilkesine dayandığını belirten Xi, Çin’in yüksek kaliteli kalkınma süreci ve yüksek düzeyli dışa açılma politikasının, ikili işbirliği için yeni fırsatlar ve alanlar yaratmaya devam edeceğini kaydetti.
Xi, işbirliğinin derinleştirilmesi ve olumsuz listelerin daraltılması yönünde daha fazla çaba gösterilmesi çağrısında bulunarak, daha kapsamlı ve derin bir işbirliği yoluyla ortak çıkar bağlarının güçlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Ayrıca eğitim, kültür, turizm, spor ve yerel düzeydeki temasların teşvik edilmesi, çift yönlü seyahatlerin kolaylaştırılması ve böylece güçlü ikili ilişkiler için toplumsal desteğin pekiştirilmesi gerektiğini dile getirdi.
Çin’in, Birleşmiş Milletler (BM), G20 ve Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) gibi çok taraflı platformlarda Kanada ile iletişim ve eşgüdümü artırmaya hazır olduğunu belirten Xi, küresel meydan okumalar karşısında ortak hareket edilmesinin önemine dikkat çekti.
Görüşmede söz alan Kanada Başbakanı Mark Carney ise, uzun bir dostane etkileşim geçmişine ve güçlü ekonomik tamamlayıcılığa sahip olan Kanada ve Çin’in, geniş ortak çıkarlara ve önemli işbirliği fırsatlarına sahip olduğunu ifade etti. Carney, iki ülke halkına daha fazla fayda sağlayacak güçlü ve kalıcı bir Çin–Kanada yeni stratejik ortaklığının inşa edilmesini arzu ettiklerini belirtti.
Kanada’nın tek Çin politikasına bağlılığını yineleyen Carney, karşılıklı saygı ve ortaklık ruhu çerçevesinde Çin ile ekonomi ve ticaret, enerji, tarım, finans, eğitim ve iklim değişikliği başta olmak üzere çeşitli alanlarda işbirliğini genişletmeye ve güçlendirmeye hazır olduklarını vurguladı. Carney ayrıca, çok taraflılığın küresel güvenlik ve istikrarın temelini oluşturduğunu, Devlet Başkanı Xi tarafından ortaya konulan Küresel Yönetişim Girişimi’nin bu bağlamda önemli bir rol oynadığını ifade etti.
Hızla değişen ve dalgalı bir küresel ortamda Kanada’nın, çok taraflılığı ve BM’nin otoritesini korumak, uluslararası barış ve istikrarı teşvik etmek amacıyla Çin ile çok taraflı eşgüdümü artırmak istediğini belirten Carney, bu yöndeki kararlılığını dile getirdi.
Carney’nin ziyareti kapsamında, Çin ve Kanada liderleri ortak bir bildiri yayımlamış; ticaret, gümrük, enerji, inşaat, kültür ve kamu güvenliği alanlarını kapsayan çok sayıda işbirliği belgesi imzalanmıştır. Ayrıca Çin Başbakanı Li Qiang, Perşembe günü Carney ile görüşmüş; Li, daha fazla Kanadalı şirketin Çin’e yatırım yapmasını memnuniyetle karşıladıklarını ve Kanada’nın Çinli işletmeler için adil ve ayrımcı olmayan bir yatırım ortamı sağlamasını umduklarını ifade etmiştir.
Renmin Üniversitesi Chongyang Finansal Araştırmalar Enstitüsü Direktörü Wang Wen ise, Kanada’daki yeni hükümetin ikili ilişkileri onarma yönündeki çabasının, yeni liderliğin pragmatik ve rasyonel yaklaşımını yansıttığını belirtmiştir. Wang’a göre, istikrarlı ikili ilişkilerin yeniden tesis edilmesi, yalnızca siyasi karşılıklı güveni artırmakla kalmayacak; ekonomi, ticaret ve kültür gibi alanlardaki etkileşimlerin de yeniden ivme kazanmasını sağlayarak her iki ülke halkına somut faydalar sunacaktır.
https://english.news.cn/20260116/58562667b7d540a59039798cfefeb5c6/c.html