İngiltere’nin, Paris’te düzenlenen Yapay Zeka Eylem Zirvesi’nde kabul edilen küresel ortak bildiriye imza atmaktan kaçınması, Çin’in yapay zekâ yönetiminde liderliği üstlenmesi için bir fırsat yaratabilir. Uzmanlar, ABD ve İngiltere’nin geri çekilmesiyle oluşan liderlik boşluğunun Pekin tarafından doldurulabileceğini belirtiyor.
Çin’in de aralarında bulunduğu 60’tan fazla ülke tarafından imzalanan bildiri, yapay zekânın “açık, kapsayıcı, şeffaf, etik, güvenli ve güvenilir” olması yönünde bazı önlemler getirmeyi amaçlıyordu. Ancak İngiltere, “ulusal güvenlik ve küresel yönetişimle ilgili endişeler” nedeniyle belgeyi imzalamayı reddetti. ABD ise resmi bir gerekçe sunmazken, zirvede konuşan ABD Başkan Yardımcısı J.D. Vance, aşırı düzenlemelerin sektörü olumsuz etkileyebileceğini savundu.
Londra Üniversitesi Koleji’nden (UCL) küresel siyaset ve siber güvenlik uzmanı Madeline Carr, İngiltere’nin ABD ile ittifakını ön planda tutarak bildiriye imza atmaktan kaçındığını belirtti. “Yapay zeka yönetimi alanında oluşan boşluk, başka aktörler tarafından doldurulacaktır ve bu büyük ihtimalle Çin olacaktır,” diye ekledi.
Çin Küresel İşbirliği Çağrısını Yineledi
Çin, zirvede uluslararası iş birliğini desteklediğini yineleyerek Ekim ayında yayımladığı Küresel Yapay Zeka Yönetim Girişimi’ni hatırlattı. Eski Çin Dışişleri Bakan Yardımcısı Fu Ying, yapay zekâ yönetiminin “jeopolitik müdahalelerin ötesine geçmesi” gerektiğini belirtti. Fu, ABD’nin Çin’e yönelik teknoloji ambargolarının küresel işbirliği ortamını zehirlediğini öne sürdü.
Öte yandan, gelişmekte olan ülkeler yapay zeka alanındaki küresel rekabette taraf olmaktan kaçınıyor. Özellikle Afrika’da, yerel yapay zeka çözümleri giderek yaygınlaşırken, Çin merkezli teknoloji şirketleri kıtanın dijital altyapısını geliştirmeye devam ediyor. Afrika’da yapay zeka kullanımının tarım, sağlık ve eğitim gibi sektörlerde büyük dönüşüm yaratabileceği ifade ediliyor. Ocak ayında Nijerya, kamu hizmetlerinde verimliliği artırmaya yönelik yapay zekâ tabanlı bir araç tanıttı. Bu ay ise Kenya’da küçük çiftçilere yönelik gerçek zamanlı tarım bilgisi sunan FarmerAI isimli bir yapay zeka sohbet botu geliştirildi.
Bu girişimler, büyük ölçüde Çin’in inşa ettiği dijital altyapıya dayanıyor. Huawei ve ZTE gibi Çinli teknoloji devleri, Afrika’da fiber optik ağlar, 5G altyapısı ve veri merkezleri kurarak yapay zekâ ekosisteminin temelini atıyor. Pekin Üniversitesi Yeni Yapısal Ekonomi Enstitüsü’nden Yu Jia, “Çinli şirketler, Afrika’da yapay zekâ teknolojisinin benimsenmesi için gerekli altyapıyı sağladı,” dedi.
ABD ve Çin arasındaki küresel yapay zeka yarışı devam ederken, Washington’un zirve bildirisinden çekilmesinin, Pekin’in bu alandaki etkinliğini artırmasına olanak sağlayabileceği belirtiliyor.