Çin Cumhurbaşkanı Xi Jinping, Çarşamba günü yaptığı açıklamada, bilim ve teknolojide üst düzey öz yeterlilik ve güce ulaşılması için çalışmaların hızlandırılması, bilimsel ve teknolojik inovasyonun ise Çin modernleşmesini destekleyen ve yönlendiren temel unsur olarak değerlendirilmesi çağrısında bulundu.
Aynı zamanda Çin Komünist Partisi (ÇKP) Merkez Komitesi Genel Sekreteri ve Merkezi Askeri Komisyon Başkanı olan Xi, söz konusu açıklamaları Pekin’de düzenlenen Ulusal Bilim ve Teknoloji Ödülleri Konferansı, Çin Bilimler Akademisi (CAS) ile Çin Mühendislik Akademisi (CAE) genel kurulları ve Çin Bilim ve Teknoloji Derneği’nin 11. Ulusal Kongresi’nin ortak toplantısında yaptı.
Xi, 15. Beş Yıllık Plan döneminin (2026-2030), Çin’in bilim ve teknoloji alanındaki gücünü artırma hedefi doğrultusunda kritik zorlukların aşılacağı belirleyici bir süreç olduğunu vurguladı.
“Tarihî fırsatları değerlendirmeli, çağın meydan okumalarına karşılık vermeli, bilim ve teknolojide üst düzey öz yeterlilik ve güce ulaşma çabalarını hızlandırmalı ve 2035 yılına kadar dünyanın önde gelen bilim ve teknoloji ülkelerinden biri olma hedefine istikrarlı şekilde ilerlemeliyiz.” dedi.
Toplantıda Xi, 2025 yılı Çin Devlet En Üst Düzey Bilim ve Teknoloji Ödülü’nü CAS Fizik Enstitüsü araştırmacısı ve CAE akademisyeni Chen Liquan ile Çin Elektronik Teknoloji Grubu araştırmacısı ve CAE akademisyeni Ben De’ye takdim etti. Madalya ve sertifikaları verdikten sonra iki bilim insanını tebrik eden Xi, diğer parti ve devlet liderleriyle birlikte farklı kategorilerde ödül alanların temsilcilerine de sertifikalarını sundu.
Toplantıya Devlet Konseyi Başbakanı Li Qiang başkanlık ederken, Zhao Leji, Wang Huning, Cai Qi ve Li Xi de katıldı. Ödül kararını ise Ding Xuexiang açıkladı.
Xi, Çin’in artık bilim ve teknoloji alanında küresel düzeyde yalnızca katkı sağlayan bir ülke olmaktan çıkarak öncü ve lider ülkeler arasına yükseldiğini, inovasyon kapasitesini en hızlı geliştiren ülkelerden biri haline geldiğini ifade etti.
Son iki yılda Çin’in birçok önemli bilimsel başarıya imza attığını belirten Xi; Chang’e-6 görevinin insanlık tarihinde Ay’ın uzak yüzünden ilk kez örnek getirdiğini, akıllı robotlar ve insansız hava araçlarının hem Ar-Ge hem de sanayi uygulamalarında önemli ilerleme kaydettiğini, yenilikçi ilaçların taklit ve takipçi araştırmalardan dünyada ilk kez geliştirilen ürünlere dönüştüğünü ve yerli tarım çeşitlerinin ülke ekim alanlarının yüzde 95’inden fazlasını kapsadığını söyledi.
Bununla birlikte Xi, özgün inovasyon kapasitesindeki eksiklikler, yetenek yapısındaki dengesizlikler ve bilim-teknoloji yatırımlarının verimsiz kullanımı gibi sorunların hâlen çözülmesi gerektiğine dikkat çekti.
Yeni bilimsel ve teknolojik devrim ile sanayi dönüşümünün, insanlığın üretim ve yaşam biçimlerini olduğu kadar küresel kalkınma düzenini de köklü biçimde değiştirdiğini ifade eden Xi, “Yeni koşullara uyum sağlamalı, bilim ve teknoloji alanındaki mevcut sorunların çözümü için daha güçlü adımlar atmalı ve Parti Merkez Komitesi’nin bilim ve teknoloji çalışmalarına ilişkin tüm düzenlemelerini eksiksiz hayata geçirmeliyiz.” dedi.
Xi, bilim ve teknoloji alanındaki stratejik planlama, politika ve tedbirler, büyük görevler, araştırma kapasitesi, kaynak platformları ve bölgesel inovasyon arasında daha güçlü koordinasyon sağlanması gerektiğini belirtti.
“Ulusal düzeyde büyük bilimsel ve teknolojik inovasyon görevlerinin planlanması ve organizasyon mekanizmalarını geliştirmeli, bilim ve teknoloji altyapısında kendi kendine yeterliliği güçlendirmeliyiz.” ifadelerini kullandı.
Yapay zekâ, kuantum teknolojileri ve yaşam bilimleri gibi öncü alanların yanı sıra entegre devreler ve ileri üretim teknolojileri gibi öncelikli sektörlerde; derin deniz, derin uzay ve yer altı araştırmaları gibi stratejik alanlarda büyük projelerin bütüncül bir anlayışla planlanması gerektiğini söyledi.
Xi ayrıca bilimsel ve teknolojik inovasyon ile sanayi inovasyonunun derinlemesine bütünleştirilmesinin önemine dikkat çekerek, bilimsel başarıların gerçek üretici güçlere dönüştürülmesini hızlandıracak mekanizmaların kurulması gerektiğini ifade etti.
“Bilimsel ve teknolojik inovasyon uygulama odaklı olmalı; sanayi inovasyonu ise yeni bilimsel sorular ortaya çıkarmalıdır. Ulusal teknoloji transfer sistemini güçlendirmeli, çeşitlendirilmiş uygulama senaryoları ve yüksek düzeyli sanayi kümeleri oluşturmalı; yerli teknolojiler ile ürünlerin yaygınlaştırılması, uygulanması ve sürekli geliştirilmesini hızlandırmalıyız.” dedi.
Xi ayrıca fikri mülkiyet hakları koruma sisteminin geliştirilmesi ve bilimsel-teknolojik inovasyona uygun bir finansman sisteminin kurulması çağrısında bulundu.
Genç bilim insanlarının yetiştirilmesine de değinen Xi, araştırma faaliyetlerinin eğitimle bütünleştirilmesi ve araştırmacılara karşılaştıkları pratik sorunların çözümünde daha fazla destek verilmesi gerektiğini belirtti.
Gençlerin bilim ve teknolojiye ilgilerinin, yeteneklerinin, bilimsel okuryazarlıklarının ve deneysel becerilerinin erken yaşta geliştirilmesinin önemine işaret eden Xi, daha fazla gencin bilim ve teknoloji alanında kariyer yapmasının teşvik edilmesi gerektiğini söyledi.
Xi, inovasyon yatırımlarının etkinliğinin artırılmasının da büyük önem taşıdığını belirterek, 14. Beş Yıllık Plan döneminde (2021-2025) Çin’in Ar-Ge harcamalarının yıllık ortalama yüzde 10 oranında arttığını hatırlattı.
Ancak uygulamada kaynak israfı ve mükerrer yatırımlar gibi sorunların sürdüğünü ifade eden Xi, her kaynağın doğru ve verimli kullanılmasını sağlayacak yönetim mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiğini söyledi.
Şirketlerin Ar-Ge yatırımlarını artırmaya teşvik edilmesi ve toplumun daha geniş kesimlerinden kaynakların bilimsel ve teknolojik inovasyona yönlendirilmesi gerektiğini de vurguladı.
Bilim ve teknoloji değerlendirme sisteminde reform yapılmasının önemine değinen Xi, proje değerlendirmeleri, kurum değerlendirmeleri ve yetenek değerlendirmelerinin inovasyon kapasitesi, kalite, somut sonuç ve katkı esas alınarak yürütülmesi gerektiğini belirtti.
Xi ayrıca bilim ve teknoloji etiği ile güvenliğinin güçlendirilmesi çağrısında bulunarak, “Bilim ve teknoloji olumlu ve etik ilerlemeyi hedeflemeli, güvenli ve kontrol edilebilir olmalı ve halka fayda sağlamalıdır.” dedi.
Kilit alanlara yönelik etik standartların ve rehber ilkelerin netleştirilmesi, bilim ve teknoloji güvenliği risklerinin değerlendirilmesi, izlenmesi, erken uyarı mekanizmaları ile acil müdahale kapasitesinin geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.
Xi, CAS ve CAE’nin ülke bilim camiasını yeni bilimsel ve teknolojik devrime öncülük etmeye yönlendirmesi gerektiğini belirtirken, Çin Bilim ve Teknoloji Derneği’nin de bilim insanlarına hizmet etme, inovasyon odaklı kalkınmayı destekleme, toplumun bilimsel okuryazarlığını artırma ve Parti ile hükümete sağlıklı politika oluşturma süreçlerinde katkı sunma görevlerini en iyi şekilde yerine getirmesi çağrısında bulundu.
Başbakan Li Qiang ise Xi’nin konuşmasının son yıllarda elde edilen önemli bilimsel başarıları kapsamlı şekilde değerlendirdiğini, bilim ve teknoloji alanındaki yeni koşulları analiz ettiğini ve 15. Beş Yıllık Plan döneminde Parti Merkez Komitesi’nin bilim ve teknoloji stratejisinin uygulanmasına yönelik açık bir yol haritası ortaya koyduğunu söyledi.
Çarşamba günü düzenlenen törende toplam 258 proje ile 11 bilim ve teknoloji uzmanı ödüllendirildi. Bunlardan 51 proje Devlet Doğa Bilimleri Ödülü’ne, 58 proje Devlet Teknolojik Buluş Ödülü’ne, 149 proje ise Devlet Bilim ve Teknoloji İlerleme Ödülü’ne layık görüldü.
En üst düzey ödülün iki sahibinin yanı sıra dokuz yabancı uzmana da Çin Uluslararası Bilim ve Teknoloji İşbirliği Ödülü verildi.