Çin, Yüksek Yoğunluklu Ağır İyon Hızlandırıcı Tesisi’nin (HIAF) inşaatının tamamlanması ve resmi teknolojik kabul sürecinin ardından salı günü deneme işletimine başladı. Bu gelişme, ülkenin evrenin temel yapı taşlarının sırlarını çözmeye yönelik çalışmalarında önemli bir kilometre taşı olarak değerlendiriliyor.
Çin Bilimler Akademisi Modern Fizik Enstitüsü (IMP) Başkan Yardımcısı ve HIAF Projesi Baş Mühendisi Prof. Yang Jiancheng, Guangdong eyaletinin Huizhou kentinde bulunan ve uluslararası düzeyde öncü konumdaki bu büyük bilim tesisinin, dünyanın en yüksek darbeli ağır iyon demeti yoğunluğuna ve nükleer kütle ölçümü için en hassas halka spektrometresine sahip olduğunu söyledi. Yang, tesisin atom çekirdeklerinin sınırlarını araştırmak, nükleer astrofizik süreçlerini ortaya çıkarmak, nükleer enerji teknolojilerini geliştirmek ve çok disiplinli bilimsel uygulamalara katkı sağlamak için güçlü bir araştırma altyapısı sunacağını belirtti.
Ulusal düzeydeki önemli bilim projelerinden biri olan HIAF, IMP tarafından yürütülen yedi yıllık inşa sürecinin ardından Ekim 2025’te ilk demetini başarıyla üretmişti.
Yang, tesis tarafından üretilen yüksek hızlı ağır iyonların hedeflere çarparak mikroskobik top mermileri gibi hareket ettiğini ve son derece yüksek sıcaklık ile basınç koşulları oluşturduğunu ifade etti.
Son devreye alma deneylerinde, oksijen ve bizmut iyon demetlerinde şimdiye kadarki en yüksek yoğunluk değerlerine ulaşıldığını belirten Yang, bu sonuçların önceki uluslararası rekorların sırasıyla 3 katı ve 7,5 katı olduğunu kaydetti.
Temel bilim araştırmaları açısından HIAF’ın, bilim insanlarının atom çekirdeklerinin sınırlarını belirlemesine yardımcı olacağını söyleyen Yang, tesisin yıldızların iç yapısı, süpernova patlamaları ve Büyük Patlama’nın ilk evreleri gibi aşırı fiziksel ortamları simüle ederek maddenin derin yapısının araştırılmasına katkı sağlayacağını vurguladı.
Uygulama alanlarında ise HIAF’ın uzay araçlarının radyasyona dayanıklılığının test edilmesi, nükleer enerji teknolojilerinin geliştirilmesi ve yeni fonksiyonel malzemelerin araştırılmasında kullanılabileceğini belirten Yang, tıp alanında da ağır iyon kanser tedavisi ile yeni nesil tıbbi radyoizotop ilaçlarının geliştirilmesine önemli katkılar sunacağını ifade etti.