Çinli bilim insanları çarşamba günü, Çin’in yeni nesil yer tabanlı kızılötesi teleskobuyla elde edilen ilk eksiksiz gözlem görüntüleri setini yayımladı. China News Service’in çarşamba günü aktardığına göre bu gelişme, ülkenin yakın kızılötesi astronomik gözlem yeteneklerindeki boşluğu doldururken, yabancı kızılötesi dedektör teknolojilerine olan bağımlılığı da azaltıyor.
80 santimetrelik yakın kızılötesi teleskop, Ekim 2024’te Çin’in kuzeybatısındaki Qinghai eyaletinin Lenghu kasabasındaki Saishiteng Dağı’na kuruldu. Sun Yat-sen Üniversitesi ve çeşitli ortak kuruluşlar tarafından ortaklaşa geliştirilen teleskop, Çin’in yerli olarak geliştirilen bilimsel sınıf InGaAs ve HgCdTe dedektörlerini kullanarak 1,2 mikrometre J bandı ve 2,2 mikrometre K bandında bilimsel görüntüleme gerçekleştiren ilk teleskobu olma özelliğini taşıyor.
Teleskop, insansız uzaktan operasyon özelliğine sahip ve gökyüzündeki herhangi bir hedefe 15 saniye içinde kilitlenebiliyor. Kızılötesi gözlem yeteneği sayesinde yıldızlararası tozların içinden gözlem yapabilen teleskop, optik teleskopların yakalamakta zorlandığı soğuk ve uzak gök cisimlerini incelemeye olanak sağlıyor.
Sun Yat-sen Üniversitesi Fizik ve Astronomi Fakültesi’nden Profesör Ma Bin’e göre, kızılötesi teleskobun gözlem görüntülerini yayımlayan araştırma ekibinin lideri olan Ma, teleskobun temel astronomik gözlem yeteneklerinin üçü de çalışma süreci boyunca tamamen doğrulandı.
Teleskop; çok sayıda gama ışını patlaması ve süpernova olayına hızlı şekilde yanıt vererek bunları takip etti ve patlamaların ardından oluşan kızılötesi art ışımaların evrimini kaydetti. Ayrıca kahverengi cüceleri sürekli olarak izleyerek atmosferik parlaklıklarındaki periyodik değişimleri hassas biçimde yakaladı. Görüntü birleştirme teknolojisini kullanarak da milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki aktif galaksileri gözlemledi.
Lenghu’ya konuşlandırılmasından bu yana sistem, 10’dan fazla Çinli araştırma kuruluşunun kızılötesi gözlem çalışmalarını destekledi ve gelecekte inşa edilecek büyük ölçekli kızılötesi teleskoplar için değerli deneyim birikimi sağladı.
Dünya çapında önemli bir astronomi gözlem üssünün kurulduğu Lenghu kasabası, “Dünya üzerindeki Mars’a en çok benzeyen yer” olarak nitelendiriliyor. Çin Bilimler Akademisi’ne göre, 18 Ağustos 2021’de yayımlanan Nature dergisindeki bir makalede, astronomi gözlem üssünün dünyanın en önemli gözlem noktalarıyla karşılaştırılabilecek nitelikte olduğu belirtildi.
Xinhua Haber Ajansı’na göre, 1950’li yıllarda zengin petrol kaynakları sayesinde gelişen Lenghu, bugün ise önde gelen bir astronomi gözlem merkezi ve Mars temalı bir turizm destinasyonu olma yolunda ilerliyor.